Muzeum Niepołomickie zaprasza na wystawę:  „Wiek niewinności. Moda damska od empiru do secesji”. Wystawa dostępna od 24 lipca do połowy listopada.

„Wiek niewinności” to tytuł słynnej powieści amerykańskiej pisarki Edith Wharton, stanowiącej zbeletryzowaną relację z życia oraz opis obyczajów i norm panujących wśród amerykańskich elit drugiej połowy XIX w. Jej bohater, Newland Archer poślubia piękną i niewinną May Welland, mimo że, niespodziewanie dla samego siebie, poddaje się fascynacji hrabiną Ellen Olenską, otoczoną skandalem kuzynką swej wybranki. Uczucie to sprawia, że Newland konfrontuje się z hipokryzją środowiska, do którego należy, rządzonego przez okrutne zasady. Panujące w XIX w. przekonania dotyczące kobiet i roli jaką miały spełniać w społeczeństwie znacząco ograniczały ich perspektywy, poddając je kurateli mężczyzn z rodziny. Głównym celem ich życia powinno być wyjście za mąż i posiadanie dzieci, a zatem edukacja dziewcząt była ograniczona – panna z dobrego domu powinna  haftować, posiadać zdolności z dziedziny muzyki, rysunku i tańca, co miało sprzyjać wzbudzeniu zainteresowania potencjalnego kandydata na męża i służyć „uprzyjemnianiu rzeczywistości”. Podejście do spraw damskiej mody odznaczało się ambiwalencją – od kobiet wymagano skromności i umiaru, ale jednocześnie powinny były nadążać za nowinkami dotyczącymi fasonów, tkanin, dodatków i akcesoriów. W XIX w. nastąpił gwałtowny rozwój przemysłu modowego, a stroje i fasony zmieniały się relatywnie szybko. Toalety pań miały odzwierciedlać poziom zamożności; kobieta stawała się zatem swego rodzaju „wizytówką” rodziny. Moda podlegała także regułom rozbudowanego kodu – inne stroje obowiązywały na spacer, inne na bal lub do opery czy na popołudniowe przyjęcia; należało się również ubierać odpowiednio do wieku i stanu cywilnego. Konkretnym zasadom podlegał także dobór akcesoriów, takich jak rękawiczki, wachlarze czy biżuteria.

XIX-wieczna moda, kontynuowana w ramach stylu secesyjnego jeszcze na początku XX w., nierzadko wzbudza zachwyt, zwłaszcza gdy patrzymy na nią przez pryzmat znakomitych portretów, idealistycznych grafik z żurnali czy zachowanych pięknych strojów, dodatków i akcesoriów z epoki. Fasony ubiorów intrygują, a każdy element damskiej toalety przyciąga uwagę. Warto jednak tematykę mody wykorzystać do refleksji zarówno nad pozycją kobiety w ówczesnym społeczeństwie, jak i nad samym kwitnącym przemysłem modowym, który był bezwzględny dla przyrody. Moda była swego rodzaju kostiumem i fasadą, która pod zasłoną moralności i owej tytułowej niewinności skrywała bezwzględne praktyki oraz chciwość. Choć od końca XIX w. minęło ponad 100 lat, dziś mierzymy się z podobnymi problemami, na jeszcze większą skalę – dewastującą planetę nadprodukcją odzieży i akcesoriów, manipulacyjnymi kampaniami reklamowymi, nadużyciami i drapieżnymi zachowaniami wobec natury oraz wyzyskiem osób, które w przemyśle modowym zajmują najsłabszą możliwą pozycję, np. osób zatrudnionych w fabrykach i manufakturach na całym świecie.

Na wystawie znajdują się zarówno oryginalne ubiory (np. suknie z lat 90. XIX w.) oraz akcesoria z kolekcji Fundacji Nomina Rosae i zbiorów prywatnych, jak i rekonstrukcje ubiorów wykonane przez Elżbietę Mężyk w Pracowni Nomina Rosae (m.in. suknie turniurowe i princesse), a także portrety z XIX i pocz. XX w. autorstwa zagranicznych i polskich artystów, użyczone z kolekcji prywatnych, oraz grafiki. Całości dopełniają prace współczesne – pełne uroku kolaże autorstwa Barbary Nałęcz-Nieniewskiej oraz obraz „Duch Zofii Okuniowej” Marii Molendy.

Wystawa powstała według koncepcji dr Marii Molendy, historyczki, artystki i projektantki, założycielki i prezeski Fundacji Nomina Rosae. Fundacja jest aktywna na polu kultury, historii i sztuki, popularyzując wiedzę historyczną przez projekty artystyczne, kulturalne i edukacyjne. Od momentu swego powstania w 2004 r. organizacja zrealizowała ponad 40 wystaw w muzeach i instytucjach kultury, ponad 20 spektakli teatralnych, ponad 15 większych i mniejszych produkcji filmowych, a także kilkadziesiąt kostiumowych wydarzeń, pokazów i spotkań z dawną modą oraz programów edukacyjnych i warsztatów. W Pracowni Rekonstrukcji Ubiorów Historycznych i Kostiumów powstały setki rekonstrukcji i kostiumów. Więcej na temat działalności Fundacji Nomina Rosae przeczytać i zobaczyć można na stronie www.nomina.pl, na stronach Fundacji w serwisach Facebook, Instagram i YouTube oraz w wydanym w zeszłym roku unikatowym, dwujęzycznym albumie „Historie ubiorów z Nomina Rosae”, będącym opowieścią o historii mody przez pryzmat indywidualnych obiektów, osób i realizacji, bogato ilustrowanym fotografiami rekonstrukcji wykonanych przez Fundację i oryginalnych obiektów z jej zbiorów. Z częścią kolekcji Nomina Rosae można zapoznać się na stronie www.materiamody.pl