Poprawiono dn.: 07.03.2024

Czy spotkaliście się kiedyś z pojęciem „ubóstwa energetycznego”? Jak myślicie, czy to zjawisko zawsze  jest tożsame z ubóstwem ekonomicznym? Wyjaśniamy, ubóstwo energetyczne to trudności w utrzymaniu komfortowej temperatury (zarówno ciepła jak i zimna), wystarczającego oświetlenia, zasobu urządzeń domowych zasilanych energią elektryczną.

Głównymi powodami zaistnienia tego zjawiska jest kombinacja:

  • Niski dochód w wielu przypadkach ogranicza możliwości terminowego opłacenia rachunków za energię elektryczną, czy cieplną.
  • wysokie ceny energii.
  • Niska efektywność energetyczna budynków, brak termomodernizacji, nieefektywne systemy grzewcze, wraz z nieumiejętnym korzystaniem z dostępnej energii  bezpośrednio powodują wzrost energii.

Powstało wiele definicji ubóstwa energetycznego. Jedna z nich, za odbiorców wrażliwych kwalifikuje osoby, których wydatki na energię elektryczną i koszty ogrzewania przekraczają 10% dochodu gospodarstwa domowego. Inna mówi o tym, że gospodarstwo domowe jest zagrożone ubóstwem energetycznym, jeśli koszty energii przekraczają średnią wartość dla danego typu gospodarstwa i ich poniesienie przesuwa pozostały dochód poniżej oficjalnej granicy ubóstwa. Definicja przyjęta w Ustawie z dnia 17 grudnia 2021 o dodatku osłonowym jest następująca: „Ubóstwo energetyczne oznacza sytuację, w której gospodarstwo domowe prowadzone przez jedną osobę lub przez kilka osób wspólnie w samodzielnym lokalny mieszkalnym lub w budynku mieszkalnym jednorodzinnym, w którym nie jest wykonywana działalność gospodarcza, nie może zapewnić sobie wystarczającego poziomu ciepła, chłodu i energii elektrycznej do zasilania urządzeń i do oświetlenia”. Najczęściej ubóstwem energetycznym dotknięte są rodziny wielopokoleniowe, mieszkańcy terenów wiejskich, renciści oraz osoby samotne. Szacuje się, że ponad 86% odbiorców wrażliwych mieszka w domach jednorodzinnych. Ponadto problem ten może dotykać nawet 32% polskich gospodarstw domowych, z czego prawie 6% Polaków, to osoby ubogie energetycznie, ale nie dochodowo.

Jakie skutki niesie ze sobą niezwalczane ubóstwo energetyczne?

Mieszkanie w domach z zawilgoconymi ścianami, nieszczelnymi oknami, niedostateczna temperatura w domu lub przenoszenie części dochodu na wydatki za energię, zamiast np. kwestie zdrowotne powoduje wiele schorzeń. Może się to objawić problemami związanymi z  układem oddechowym, układem krążenia, odpornością, hormonami negatywnym samopoczuciem i nastrojem. Gospodarstwa domowe narażone na problem ubóstwa energetycznego zmuszone są do priorytetyzacji wydatków. Często muszą wybierać np. między opłaceniem rachunków, a zakupem żywności, czy leków. Szczególną wagę należy zwrócić na dzieci młodzież, którzy nie mają zapewnionych odpowiednich warunków do uczenia się.

Ograniczanie ubóstwa energetycznego może nastąpić poprzez:

  1. Łagodzenie przejawów;
  2. Usuwanie przyczyn;
  3. Zapobieganie powstawaniu.

Co możemy zrobić już teraz? Zmienić swoje nawyki. Najprościej zacząć od:

  • nie pozostawiania urządzeń w trybie czuwania,
  • stosowanie żarówek LED,
  • regulacja temperatury w chłodziarko-zamrażarce (optymalna dla chłodziarki jest temperatura 6-8 ˚C, natomiast dla zamrażarki -18 ˚C),
  • uruchamianie pralki i zmywarki dopiero po pełnym załadowaniu,
  • optymalizacja taryfy energetycznej,
  • nie przegrzewanie mieszkań (obniżenie temperatury o 2˚C może spowodować zmniejszenie kosztów ogrzewania o ok. 10%),
  • wyłączanie grzejników w trakcie wietrzenia pomieszczeń.