Chcemy – jako mieszkańcy – mieć większy wpływ na kształtowanie swojego otoczenia. Zachęca do tego też Gmina Niepołomice, tworząc między innymi: Budżet Obywatelski i Inicjatywę Lokalną. Ponieważ te narzędzia bywają ze sobą mylone, spróbujmy je wyraźnie rozróżnić.

  • Czym jest Budżet Obywatelski?
  • Czym Inicjatywa Lokalna?
  • Jakie są między nimi różnice?
  • Gdzie szukać dalszych informacji?

Budżet Obywatelski

W gminie Niepołomice Budżet Obywatelski (BO) znany jest od 2015 roku. Dzięki temu mechanizmowi zrealizowanych zostało już ponad 220 projektów – od zadań inwestycyjnych, przez edukacyjne po wydarzenia kulturalne.

Dzięki BO grupa mieszkańców może zaproponować realizację istotnego z ich punktu widzenia zadania. Może być nim powstanie nowego placu zabaw (ponad 30  zadań było związanych z placami zabaw). Mieszkańcy wspólnie tworzą zarys urządzenia takiego placu, biorąc pod uwagę jego koszty i szukając terenu, na którym mógłby powstać. Regulamin wymaga, aby budżet zadania zmieścił się w puli środków przeznaczonych dla danego obszaru oraz aby jego realizacja była zgodna z np. przepisami budowlanymi. Po złożeniu oferty jest ona sprawdzana przez grupę ekspertów, a po ewentualnych korektach – poddawana pod głosowanie mieszkańców. Wtedy od pomysłodawców zależy, jak dobrze wypromują swój pomysł i ile ostatecznie zdobędzie on głosów. Gdy mieszkańcy opowiedzą się za jego realizacją, do pracy przystępują służby miejskie, prowadząc inwestycje zgodnie z jej założeniami.

W wyniku zmian ustawowych i konieczności dostosowania do nich regulaminu, budżet obywatelski był przez rok zawieszony. W 2020 roku wraca. Na ukończeniu są prace nad jego zasadami. Następnie zbierzemy nowe pomysły, poddamy je pod głosowanie i w 2021 roku zaczniemy realizować.

Cały czas dostępny jest dedykowany serwis internetowy https://niepolomice.budzet-obywatelski.org w którym znaleźć można wszystkie informacje o tym narzędziu.

Inicjatywa Lokalna

To nowe narzędzie stworzone w celu wspólnej realizacji zadań publicznych przez mieszkańców i gminę. Inicjatywa Lokalna (IL) wymaga aktywnego wkładu pomysłodawców w wykonanie zadania.

Zasady wdrożenia IL przygotowaliśmy wspólnie z ekspertami z Fundacji Biuro Inicjatyw Społecznych. 9 miesięcy trwały prace nad projektem uchwały oraz regulaminem IL. W tym etapie uczestniczyli przedstawiciele organizacji pozarządowych, radni miejscy i mieszkańcy. Warto zaznaczyć, że te przygotowania zostały sfinansowane z projektu pn. „MOWES – Małopolski Ośrodek Wsparcia Ekonomii Społecznej-Krakowski Obszar Metropolitalny”, ze środków Unii Europejskiej.

Co można zrealizować dzięki Inicjatywie Lokalnej? W zasadzie dotyczy ona mniejszych projektów, których wykonanie bez wsparcia samorządu byłaby niemal niemożliwe. Wdrożenie ich jednak spoczywa na barkach pomysłodawców, a nie gminy.

Omówmy to na przykładzie. Grupa mieszkańców chce zorganizować wystawę zdjęć zwierząt zamieszkujących Puszczę Niepołomicką. Przez całe lato wykonywali zdjęcia, a jesienią przygotowali projekty plansz i niewielką broszurę przedstawiającą najlepsze prace. Zajmą się również organizacją wernisażu wystawy. Jednak do realizacji zadania potrzebny jest wydruk wielkoformatowy kilkunastu plansz ze zdjęciami oraz transport elementów wystawienniczych z jednego z domów kultury. I właśnie sfinansowanie wydruków plansz oraz wynajem samochodu bagażowego może być wkładem gminy w realizację zadania w ramach Inicjatywy Lokalnej. Pomysłodawcy wypełniają odpowiedni wniosek, który rozpatrywany jest przez komisję ekspercką, a następnie – po analizie kosztów oraz zasadności zadania – podejmowana jest decyzja o wsparciu, podpisywana stosowna umowa z pomysłodawcami oraz realizowana sama wystawa.

Uchwała, regulamin, odpowiednie dokumenty, formularze i instrukcje ich wypełniania są dostępne na naszej stronie internetowej pod adresem: https://www.niepolomice.eu/informator/inicjatywa-lokalna/

Podstawowe różnice między BO a IL

Podstawowa różnica to sposób realizacji zadania: w Budżecie Obywatelskim pomysłodawcy zgłaszają projekt i zachęcają do głosowania, ale jego realizacją zajmują się służby miejskie. W przypadku Inicjatywy Lokalnej to pomysłodawcy muszą deklarować wkład własny, a miasto dostarcza brakujących zasobów: pieniężnych, osobowych czy rzeczowych.

Różnicą są kwoty przeznaczone na te zadania: w BO jest to milion złotych rocznie, a w IL – 100 tysięcy złotych rocznie.

Zadania w BO można zgłaszać w konkretnych terminach i realizowane są w kolejnym roku  budżetowym. W IL pomysły można nadsyłać przez cały rok, do wyczerpania środków, a ich realizacja następuje na bieżąco.

 Budżet ObywatelskiInicjatywa Lokalna
Definicja:Środki pieniężne wyodrębniane w ramach budżetu Gminy przeznaczone na realizację zadań, głównie inwestycyjnych, wybranych przez mieszkańców.Wspólna realizacja zadań publicznych przez mieszkańców i gminę na rzecz społeczności lokalnej. Mieszkańcy muszą zaproponować wkład własny: osobowy lub rzeczowy lub finansowy.
Cel:Wpływ mieszkańców na ustalanie priorytetów społeczności lokalnej z perspektywy jej wspólnego dobra.Aktywizacja mieszkańców przy ich współudziale w realizację zadań publicznych. Zwiększenie efektywności wydawania środków publicznych - do każdej „wydanej złotówki” mieszkańcy dokładają swój wkład
Kwota:Ok.1 mln zł rocznieOkoło 100 tys. zł. Ograniczenie kwoty na
1 zadanie - maks. 20 tys. zł. Zaangażowanie gminy może być finansowe, rzeczowe, organizacyjne
Tryb zgłaszania:● przyjmowanie uchwały
● kampania informacyjna;
● zgłaszania propozycji zadań;
● weryfikacja zgłoszonych propozycji zadań;
● głosowanie;
● monitorowanie realizacji przyjętych zadań.
Po konsultacjach z mieszkańcami i przyjęciu - uchwały, zarządzenia o wzorach dokumentów i regulaminu - można nie zmieniać ich przez wiele lat
● zgłaszania propozycji zadań (wniosków wg k.p.a.) w trybie ciągłym,
● ocena wniosków wg kryteriów określonych w uchwale RM;
● umowa mieszkańców z urzędem
● monitorowanie (sprawozdanie przygotowane wspólnie: urząd z mieszkańcami)
Tryb wyboru:Głosowanie mieszkańców. Po przegłosowaniu przez mieszkańców nie ma możliwości modyfikacji zadania bądź rezygnacji z niego.Ocena zespołu, ale ostateczna decyzja należy do burmistrza, możliwość zmian w harmonogramie i kosztorysie przed podpisaniem umowy o realizację.
Termin realizacji:Zgłaszanie i wybór (głosowanie) zadań w danym roku budżetowym, realizacja - w kolejnym roku.Zgłaszanie, wybór (ocena) i – o ile wystarczy czasu – realizacja w tym samym roku budżetowym.
Wyłonienie wykonawców:Zgłaszając projekt do BO nie możemy wskazać jego konkretnego wykonawcy. Gmina, działając zgodnie z obowiązującymi przepisami, wyłania wykonawcę i realizuje zadanie.Mieszkańcy, chcący mieć wpływ na swoje otoczenie, korzystają z pomocy gminy, realizując wspólnie z urzędem zgłoszony wniosek. Również przy IL nie można wskazać konkretnego wykonawcy.